Kariye Camii, İstanbul’un Fatih ilçesinde, Edirnekapı semtindeki Derviş Ali Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Tarihi Theodosius kara surlarının yaklaşık yüz metre kadar iç tarafında konumlanan yapı, Kariye Camii Sokağı üzerinde bulunmaktadır. Adını aldığı "Chora" (Hora) kelimesi Eski Yunancada "kırsal alan" veya "şehrin dışı" anlamına gelmekte olup kilisenin ilk inşa edildiği dönemde Konstantinopolis surlarının dışında kalmasına işaret eder. Çevresinde Bizans dönemine ait Blakhernai Sarayı kalıntıları ile Osmanlı dönemi anıtlarından Mihrimah Sultan Camii ve Tekfur Sarayı gibi önemli tarihi yapılar yer almaktadır. 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilen İstanbul’un Tarihi Alanları bileşenlerinden biridir. Geçmişi 6. yüzyılda kurulan bir manastır kompleksine kadar uzanan yapı, yüzyıllar boyunca çeşitli yıkımlar, depremler ve onarımlar geçirerek katmanlı bir mimari dokuya kavuşmuştur. Günümüze ulaşan ana kütlenin önemli bir bölümü 11. ve 12. yüzyıllarda Komnenoslar döneminde şekillenmiş, en kapsamlı dönüşümünü ise 14. yüzyılın başlarında (1316-1321) Bizans devlet adamı ve bilgin Theodoros Metokhites’in himayesinde gerçekleştirilen genişletmeyle yaşamıştır. İstanbul’un fethinden sonra bir süre daha kilise işlevini sürdüren yapı, 1511 yılında II. Bayezid devrinde Sadrazam Atik Ali Paşa (Hadım Ali Paşa) tarafından camiye dönüştürülmüş ve Atik Ali Paşa Camii olarak da anılmıştır. Bu dönemde yapıya mihrap, minber ve güneybatı köşesine tek şerefeli bir minare eklenmiştir. 1945 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla müze statüsü kazanan Kariye, Amerikan Bizans Enstitüsü tarafından yürütülen restorasyonların ardından ziyarete açılmış, 2020 yılındaki düzenleme ve sonrasındaki kapsamlı restorasyon sürecinin tamamlanmasıyla 2024 yılında yeniden cami olarak ibadete ve ziyarete sunulmuştur. Mimari açıdan Yunan haçı plan tipinin Geç Bizans dönemindeki bir varyasyonunu temsil eden yapı; naos (ana ibadet mekânı), iç narteks, dış narteks ve güney cepheye eklenen parekklesion (mezar şapeli) olmak üzere başlıca dört bölümden meydana gelir. Tuğla ve kesme taş almaşık örgü sistemiyle inşa edilen yapının örtü sisteminde ana kubbe ve çevre kubbeler yer alır. Kariye’nin iç süslemelerinde Geç Bizans Palaiologoslar Rönesansı’nın karakteristik örnekleri kabul edilen mozaik ve freskler öne çıkar. Dış nartekste İsa’nın hayatı ve mucizeleri, iç nartekste Meryem’in hayatı kronolojik mozaik kompozisyonlarıyla işlenmiş; parekklesion bölümünün tonoz ve duvarlarında ise başta "Anastasis" (Diriliş) ve "Son Yargı" sahneleri olmak üzere Hristiyan teolojisine dair freskler ile mermer kaplamalar korunmuştur. İbadet saatleri haricinde ziyaretçilere açık olan yapıya Edirnekapı tramvay ve otobüs hatlarıyla rahatça ulaşılabilmektedir.